Yaşam ve Ölümün Döngüsü | Psikanaliz Notları #7

Bu yazı dizisi geçen sene katıldığım İstanbul Psikanaliz Derneği‘nin vermiş olduğu Psikanalizle Tanışma Seminerleri‘nde almış olduğum notları içermektedir.

Diğer Psikanaliz Notları yazıları için tıklayınız.

Bir şeyi neden yapıyoruz’un açık cevabını bilmiyorsak —> problem var

Psikoloji ilk kurulduğunda introspection yani içebakış yöntemi kullanılıyor.

Freud içgüdü var derken Darwin ve Immanuel Kant’tan etkileniyor.

1. Saldırma —> korunma ve yiyecek bulma

2. Üreme —> neslin devamı

Cinsellik Üzerine 3 Deneme

Eskiden histeri tedavisinde kadınların vajinalarının vücutta dolaştığına inanılırdı ve bu vücutta kaybolan vajinanın yerine gelmesi için vajinalarını açıp, önüne tütsü koyarlardı. Böylece bu güzel koku ile vajinanın yerine gelmesini sağlamaya çalışırlardı.

Freud ölümden çok korkuyor. 1918-1919 yılları arasında öleceğini düşünüyor. Bir ara Jung ile Berlin’deki bir otel lobisinde buluştuklarında düşüp bayılıyor. Bu deneyimin üzerine Freud “Bayılmak buysa ölüm be güzel şeydir o zaman.” demiştir. (Çünkü ölümde ve uykuda uyarım yok)

Haz/Zevk İlkesinin Ötesinde

1. Haz almak için yaşamda varız.

2. Haz almadığımız şeyler de yapıyoruz.

3. Sadece haz almak için yaşasak bunları yapamazdık. —> Ne oluyor da yapmaya hoşlanmadığımız şeyleri de yapıyoruz?

i. Gerçeklik ilkesi —> Para kazanmak için işe gidiyoruz

ii. Benlik —> Sınır Koyma

Haz almadığımızda bununla nasıl baş ediyoruz?

Freud kendi torununu gözlemliyor. —> Fort-Da! oyunu —> bir şeyi tekrar tekrar yaparak bu acı durumu baş edilebilir hale getiriyor.

Rüyalar da önceden yaşadığımız travmaları tekrar görerek bununla baş edebilme, kontrol edebilme çabalarımızdır.

1. Tekrar-zorlantı çabası

2. Hakim olma

Küçük Ölüm

Uyumak: Koruyucu kalkan —> içeriden/dışarıdan gelen uyarımları azaltmak ve rahatlamak. Örn: Stres, sınav kaygısından kaçmak için uyumak

Bu yaşadığım, karşılaştığım uyarımlarla o kadar çok baş edemiyorum ki uyuyorum —> tüm uyarıları sonlandırıyorum

Ölüm Dürtüsü —> Sıfırlamak, huzur içinde olmak

Boşalımla birlikte yine uyarım sıfırlaması

Bilinçdışında ölümü bilmez insan. (Eksikliği, kastrasyonu tanır. Orada bir eksik vardır ve biz onu doldurmaya çalışırız. —> Yaratıcılık)

Başkasının ölümünü tasavvur ederiz. —> Kayıp var ama ölümü anlamlandıramıyoruz.

Diğerinin yok olmasını istediğimizde —> geri gelip bize zarar verir mi kaygısı yaşarız.

Sevdiğimiz biri öldüğünde —> niye beni terk etti, niye geri gelip bana zevk vermiyor, niye onu sevemiyorum artık…

Ölümü bilinçdışında anlamlandıramayınca ölüyü hala canlı gibi tahayyül ediyoruz. Örn: 7’si, 40’ı, 52’si duaları vs. Ruhu acı çekmesin, acıları dinsin diye dua okuruz. Onu hala canlı gibi görürüz. Bu tür ritüeller aslında yaşayanları rahatlatmak içindir.

Ölmek üzere olan birine yapılacak en iyi şey onun narsisistik duygularına hitap edecek şeyler söylemektir. Böylece o kişinin acıları diner. Örn: Sen çok iyi bir annesin…

Psikosomatik hastalıklar —> kendini yok edici —> ölümün yok etmek tarafı

Bir de ölümün yaşam ile bağlantılı tarafı var. Yaşamak da ölüme hizmet. (DÖNGÜ)

Gaddarlık —> karşısındakini yok etme tarafı —> onu yok etmek, her anlamda silmek, yok edici öfke

Terapist kendisinde danışanın hissettirdiği duyguları tasarımlamaya, duyumlamaya, halüsine edebilmeye, hissetmeye açık olmalı ki, danışandan gelen bilinçdışı uyarımları anlayabilsin. Bunun için de kendini bırakması lazım. Özellikle de ölüme…

İhmal edilmiş çocukluk —> ölüm dürtüsünün yıkıcılık tarafı (doğuştan gelmiyor) —> yıkıcı narsisizm

Nazinin ilk hareketi

Bir adam Hitlere mektup yazıyor. Engelli bir çocuğum var ve ona bakamıyorum. Onu öldürmek için sizden izin almak istiyorum diyor. Hitler de izin veriyor. Hatta bunu niye daha önce düşünmedik diyip tüm ülkede engellileri hastaneye gitmeye zorluyor ve onları orada iğnelerle öldürttürüyor.

Yaşamı yok etme —> Sadizm, mazohizm —> insanlıktan çıkma —> kendi insanlığını yok etme

Ölümün yaşama hizmeti —> Bir kabilenin üyeleri öldürdükleri ayıya dua ediyorlar. Sen artık bizim içimizdesin, sana şükran duyuyoruz, senin her yerinden yararlandık. Etini yedik, postundan üstümüze giysi yaptık…

Olumsuzu olumsuzlayarak kendini hasta etmek —> negatifi görmemek —> ölümü yok saymak

(DİKKAT! Deneyimli analist örneğidir. Süpervizyon almamış, kendi analizinden geçmemiş alan çalışanlarınca uygulanmamalıdır.) Örn: Kendimi köprüden atacağım diyen bir analizana “Aman hayat çok güzel atmayın, gelin kahve içelim” demek —> ölümü yok saymak, negatifi görmemek demek. Öte yandan analist “Hangi taraftan atacaksınız?” dediğinde negatifi seansa getirmiş olur. Negatif seansa getirilmez ise negatif bedene gelir.

Negatif aktarımın farkına varabilmek

Eksikliği kabul edebilmek —> Her şey olamayacağız —> Olmayanın yerine bir eser koymak —> Ölümü, sonlu olduğumuzu kabul etmek

Öldürmek —> suçluluk duygusu —> telafi etmek

Killing by kindness: Yaşlılara aman sen dışarı çıkma, yorulma diyip evde kırlent gibi bekletmek, her şeyi senin halletmenle onun eksik kalmasına hiç müsaade etmemek —> Eksik kalmazsa yaşayamaz.

Psikosomatik hastalıklar —> bedene dair bir şey yok. Bedenin üzerine tasarlama yok. —> Ruhsallıkla beden arasında bağlantı yok. —> Bu kişiler hiç bir duygu anlatmadan bir sürü şey konuşabilir.

Melankoli —> Kişi kaybettiğini yutmuş gibidir. Neyi kaybettiğini bilmez. Yas tutamaz. Biz kaybettiğimiz kişi için ağlarız, şöyle iyiydi, böyle kötüydü diye konuşuruz. Melankolik ile çalışırken kış uykusuna yatan vahşi bir hayvanla çalışıyormuş gibi davranmak lazımdır. Aniden uyanabilir ve analiste saldırabilir. —> Yıkıcı bir öfke var içinde.

Hastanın anlatımları, ses tonu, tizliği, konuşma şekli, ritmi —> psikanalistin ruhsal dünyasında bir yerlere dokunuyor. “Bana bir şey söylüyor”u anlamlandırıyoruz. Analist ve analizan arasında ortak bir bilinçdışı paylaşılıp, birlikte salınarak, dalgalı bir özdeşleşme kuruluyor.

4 comments

  1. bendehalaarıyorum · Ekim 31, 2018

    Öncelikle şunu belirteyim. Ben şu anda sadece psikoloji bölümü mezunuyum. Danışan görebilmek için klinik psikoloji yüksek lisansı yapmış ve süpervizyon almış olmak gereklidir. 4 yıllık lisans eğitimi danışan görmek için yeterli değil ne yazık ki. Fakat yasal haklarımız kanunlarla korunmadığı için kimileri yasalardaki açıkları fırsata çevirip kendini psikolog olarak lanse edip danışan görebiliyor. Bu maalesef ki bu mesleğin derin bir yarası.
    Velhasıl ben şu anda danışan görüyorum diyemem dersem etik kurallara uymuyorumdur. Ki zaten psikoloji de klinik psikolojiden ibaret değil. Psikanalize ilgimin olması illa ki klinik psikolog olmak istediğime ve bu yolda ilerlemeye çabaladığıma delalet olmasın.
    Benim bu notları paylaşmamdaki amaç; psikoloji öğrencilerine ya da sizler gibi ilgisini çekenlere birer kaynak olsun diye bir fayda sağlayabilmek. Günümüzde bilgiye erişmek çok kolay fakat çok da pahalı. Bilginin tekelde bulunmasından ve parayla satılmasından rahatsızlık duyuyorum. Vakit buldukça öğrencilik yıllarıma ait notlarımı paylaşmaya devam edeceğim.

    Bu arada cinsellik üzerine olan fikirleriniz Lacan’ı anımsatttı bana biraz sanki. O da sanırım “ilişki” yok diyordu yanlış hatırlamıyorsam.

    Ölüm ve yaşam dürtüsü açısından da arzunun tam tatmini demek uyaranların sıfırlanması demek bu da ölüm, uyumak, hiçlik demek. Yani yaşamak için her zaman bir yanımızın eksik kalması lazım. Tam olduğumuz zaman yaşanacak bir şey kalmamış demektir, diyorlar.

    Bebeğin kendilik hali üzerine olan düşüncelerinize ben de şunu ekleyebilirim. Bir bebek daha doğmadan önce annesinin karnındayken, annesi zihninde o bebeği doğuruyor dünyaya getiriyor onu yetiştiriyor büyütüyor. Hatta ve hatta anne babasının nasıl tanıştığı, nasıl evlendiği, planlanarak mı dünyaya getirildiği yoksa beklenmedik mi dünyaya geldiği, ailenin kaçıncı çocuğu olduğu vs hepsi o çocuğun karakter ve kişiliğinin oluşumuna etki ediyor.

    Beğen

  2. cagri · Ekim 29, 2018

    Tamam kendimi tanıtayım. 20 li yaşlarda çok enteresan bir süreç geçirdim ve terapilerle ilaçlarla uğraşmak zorunda kaldım. Amatör olarak Freud ve Heinz Kohut okudum. Metis yayınlarından 2-3 kitap daha okudum. En çok Kohut’un düşüncelerini kendime yakın buldum ve bir nevi kendi teorilerimi oluşturdum. Blogumun linkini tekrar vereyim http://konusamadiklariniz.blogspot.com/ . Cinsellik-aile-kadın-erkek-tanrı üzerine konuşmayı çok seviyorum. Hayatım kendi ruhsal süreçlerim üzerine gözlem yapmakla geçiyor. Sizin bendehalaarıyorum nickiniz bana samimi geldi. Sadece parasına bakan psikologlar var, bu kişiler konulara merakını yitirmişler. Siz ne kadar meraklısınız bilemiyorum tabi.

    Değişik olan fikirlerime gelirsek, ben mesela bir bebeğin ya da çocuğun doğduğu anda tam bir benlik-kendilik halinde olduğuna inanıyorum. Anne babasına idealizasyon süreçleriyle kendi benliğini kaybediyor ve sahte bir benlik inşa ediyor. Bir diğer enteresan fikrim cinsellik bence asla ulaşılamayacak olan bir hayaldir. Gerçek benliğimizden gelen cinsel ilişkiler yaşamıyoruz çünkü gerçek benliğimize henüz erişemedik. Yaşanan ilişkililerin çoğunun tiyatro olduğuna inanıyorum. Bunlara benzer empati-öfke-tanrı gibi konularda fikirlerim var. İşte böyle.

    Ben aslında sizin psikolog kimliğinizden öte sizin gerçek kimliğinizle ilgileniyorum. Nelere inanırsınız, ne ararsınız, okuduklarınız ve görüştüğünüz hastalar sizin kimliğinize ne gibi katkılar yaptı ve geriye neler kaldı?

    Beğen

  3. bendehalaarıyorum · Ekim 29, 2018

    Maillere en son bir ay önce baktım desem. 🙂 İnanır mısınız, 4.5 senelik bloğa ilk kez mail atan sizmişsiniz. Mailleri kontrol etme aralığı bir süre sonra bayağı açılıyor bu öğrenilmiş çaresizlikle. 🙂 Müsait olduğum bir zaman bakacağım. O vakte kadar isterseniz yorumlarda pekala sohbet edebiliriz.

    Beğen

  4. cagri · Ekim 29, 2018

    sizle sohbet etmek isterim. tüm bu konular üzerine farklı düşüncelerim var. aslında mail adresinize blogumun linkini yolladım ama ya görmediniz ya da iplemediniz.

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s